De smaak van nostalgie: ken jij dit Oudhollandse snoep nog?

2021 M10 20

|

6 minuten leestijd

De smaak van nostalgie: ken jij dit Oudhollandse snoep nog?. Uitgelichte afbeelding

Weet jij het nog? Hoe je vroeger met je neus tegen het raam van de snoepwinkel gedrukt stond, verlekkerd door alles wat je daar zag? Duimdrop, zoethout, zwartwitjes, boterbabbelaars… Welk Oudhollands snoep was jouw favoriet?

Wat is Oudhollands snoep?

De productie van snoep ontstond in de 16e eeuw, maar was toen eigenlijk alleen nog weggelegd voor de elite. Rietsuiker was namelijk aan de prijzige kant. Dit veranderde toen in de 19e eeuw de suikerbiet zijn opmars maakte op grotere schaal. Toen ontstonden de snoepjes zoals je die misschien wel kent uit je jeugd, en wat we nu ‘Oudhollands’ of ‘Oud-Hollandsch’ snoep noemen. Snoepjes met een nostalgisch karakter vanwege hun simpliciteit, in vergelijking met de volle snoeprekken van nu met hun vele kleuren, geuren en smaken. Toch is veel Oudhollands snoep ook vandaag nog te krijgen in echte snoepwinkels.

Verdwenen snoepjes

Maar niet alles kun je nu nog vinden: er zijn ook een aantal Oudhollandse snoepjes zo goed als verdwenen. Denk hierbij aan knetterkauwgom, kauwgom dat knetterde tussen je tanden. Wijn- en toverballen zie je ook niet vaak meer, net als Top Drop en stroopsoldaatjes. Sommige snoepjes zijn zelfs verboden geworden, zoals chocoladesigaretten. De Europese Unie was bang dat deze nepsigaretten zouden aanzetten tot roken op latere leeftijd. Maar de onderstaande snoepjes zijn nog wél te krijgen. Ken jij ze nog?

Boterbabbelaar


De boterbabbelaar is van oorsprong een Zeeuws snoepje en werd in 1892 voor het eerst in Middelburg gemaakt. Dit snoepje, gemaakt van bruine suiker en boter, is nog steeds heel populair. De échte boterbabbelaar volgens origineel recept is volledig vrij van conserveringsmiddelen en kunst- en smaakstoffen.

Zoethout


Zoethout is een wortel van Glycyrrhiza glabra, een plant die oorspronkelijk uit Eurazië komt. De zoetstof in deze plant is 30 tot 50 keer zo sterk is als suiker, maar die niet schadelijk is voor de tanden. Je moest op het zoethout kauwen en zuigen om de zoete smaak te proeven. Het snoepje raakte in de vergetelheid toen de snoepindustrie ontstond en veel ‘toegankelijkere’ snoepjes maakte. Het sap van zoethout wordt nu nog steeds gebruikt als basis voor drop.

Haagsche hopjes


De geschiedenis van het Haagsche Hopje is een leuke. Het snoepje is vernoemd naar de baron Hendrik Hop, die in 1792 naar Den Haag werd teruggeroepen toen de Fransen Brussel innamen. De baron was verslaafd aan koffie, en toen hij op een avond zijn kop koffie met suiker en room op de kachel liet zijn, ontdekte hij de volgende dag dat dit restje gekaramelliseerd was. Die brokken suiker met koffiesmaak waren heerlijk! Toen de baron op doktersadvies geen koffie meer mocht drinken, vroeg hij zijn onderbuurman, bakker Theodorus van Haaren, om de koffiebrokken te maken. ‘De brokken van Hop’ veranderden later in Haagsche Hopjes.

Wilhelminapepermunt


Nog zo’n snoepje met een interessant verhaal. Toen de snoepfabrikant Fortuin uit Dokkum vijftig jaar bestond, wilde ze ter ere van het jubileum een nieuw product maken. Dat werd een pepermuntje dat een eerbetoon bracht aan prinses Wilhelmina, die toen twaalf was. De fabrikant bood het eerste doosje pepermunt aan bij het Koninklijk Huis. Daar viel het zo goed in de smaak, dat Fortuin later werd benoemd tot hofleverancier. Dit Oudhollandse snoepje is nog steeds veel verkrijgbaar.

Kaneelstokjes


Kaneelstokjes als snoep vinden ook hun oorsprong al in de 19e eeuw. De stokjes bestaan uit suiker en kaneel(siroop) en worden aan de buitenkant nog eens bedekt met een laag kaneelpoeder. Aan de buitenkant knapperig, aan de binnenkant lekker bros. Kaneelstokken worden ook gezien als een typisch kermissnoepje, net als zuurstokken en suikerspinnen.

Drop


Natuurlijk kan deze echt Nederlandse klassieker niet in het lijstje ontbreken. Alhoewel: de eerste versies van drop werden in Italië en later in Engeland gemaakt. Omdat drop is gemaakt van de zoethoutplant Glycyrrhiza glabra, een plant die al eeuwenlang wordt gegeten, is de oorsprong moeilijk te achterhalen. Het eerste gebruik van het woord drop in Nederland was in 1603, toen het sap van het zoethout werd gebruikt om bijvoorbeeld keelpijn te bestrijden. Een druppel sap was toen een ‘drop’. Alles wat later van deze substantie werd gemaakt, werd ook drop genoemd. Inmiddels kennen we vele soorten en smaken van dit geliefde snoepje en is het een echt Nederlandse delicatesse geworden, want in veel andere landen moeten ze er niets van hebben.

Bronnen: Isgeschiedenis, Historiek, Dutchgift, Dropgigant.nl

SchoolBANK Redacteur Quirine avatar

SchoolBANK Redacteur Quirine

Hoewel redacteur Quirine (1996) zelf uit de jaren '90 komt, is ze dol op álles wat met de jaren '60 en '70 te maken heeft. Zo luistert ze het liefst naar bands als Fleetwood Mac en Abba, speurt ze kringloopwinkels af naar de beste vintage vondsten en is ze gek op nostalgische verhalen.

Meer artikelen van SchoolBANK Redacteur Quirine

Reacties 10+
Leny van der Sluijs avatar
Leny van der Sluijs

2021 M11 5 14:06:47

Alles is eigenlijk al langs gekomen. Duimdrop, zwart-op-wit, heerlijk!!! ’s Winters op het ijs polkabrokken kopen. Degene die je vandaag de dag kan kopen tippen er niet aan. In mijn herinnering was de smaak toch anders.

Willem Roosenboom avatar
Willem Roosenboom

2021 M11 5 10:40:52

Er schijnen nog wel van die Oud-Hollandse snoepwinkels te bestaan. Kan iemand mij vertellen waar deze te vinden zijn?

Ben VEERKAMP avatar
Ben VEERKAMP

2021 M11 3 11:49:41

altijd langs het karretje voor in de Wielewaal die heerlijke Koetjes repen! Naar het voetbalveld van CVV een paar meenemen
dan kon je er weer tegen!

Mieke van Niekerk avatar
Mieke van Niekerk

2021 M10 25 11:37:46

Ik was gek op salmiak en zoethout. Nog. Ik kan de verleiding niet weerstaan als ik die potjes zie met zoete zwart-wit, heerlijk. Dan met een klein advocaatlepeltje leegeten, in etappes natuurlijk, niet alles meteen opmaken. Even sterk zijn en een dagje wegzetten. Verder schuimpjes, duimdrop, je had ook van die plastic staafjes met salmiak. Die schuine dropjes in zo’n blauwwit rond blikje waren ook lekker, hoe heetten die ook weer? Mijn vader was gek op kaneelstokken, ik bracht er geregeld een voor hem mee van een markt met zo’n lel van een snoepkraam.
Van onze vader kregen mijn zusje en ik op woensdag en zaterdag een stuiver om snoep van de kopen. Onze melkboer had een eigen winkel en daar liepen we dan te watertanden. Later werd die stuiver een duppie, dan kon je twee artikelen van een stuiver kopen of iets groters van dat dubbeltje. Rijkdom! Maar helaas……op woensdagmiddag zaten daar altijd boodschappen aan vast, dat was de consequentie……

Leny van der Sluijs avatar
Leny van der Sluijs

2021 M11 5 14:02:15

wybertjes.

Lies Brouns avatar
Lies Brouns

2021 M11 20 14:19:50

Ja, salmiak was heerlijk. Wij kochten het in een papieren zakje. Daar zat een klein pastic cadeautje in. De salmiak aten we met papier en al op, lekker erop sabbelen, daar moet je nu toch niet meer aan denken hè. Die schuine dropjes in het blauwe doosje warenvolgens mij wybertjes, ook heel lekker.

Piet Klos avatar
Piet Klos

2021 M10 23 21:03:13

Bij de voetbalclub kocht ik altijd een “bakkasvol”dat was een grote zwart/witte vierkante toffee,heerlijk en je deed er heel lang mee,die kostte twee voor vijf cent.

Ronald Pieters avatar
Ronald Pieters

2021 M10 23 18:22:19

Bij de “olie boer” in Haarlem-Noord kon je ook nog toverballen, ouwel, zwart op wit, ulevellen, gumballen en zoute lappen kopen.

Theo van der Horst avatar
Theo van der Horst

2021 M10 23 17:43:14

En dan te denken dat ik, toen 50 jaar ous, mijn roken afleerde met zoethout. Het werkt echt hoor. Binnen 6 weken totaal geen behoefte meer en nu, 27 jaar later nog steeds rookvrij. Lang leve het zoet hout!

?