Basisschool herinneringen jaren ‘50

2021 M11 14

|

6 minuten leestijd

Basisschool herinneringen jaren ‘50. Uitgelichte afbeelding

Roken in de klas, het schrijven met een kroontjespen en het nostalgische leesplankje. Aap-noot-mies is iets wat je nooit meer vergeet. Dan nog niet te beginnen over de schooltandarts… Keer met deze 10 herinneringen terug naar de lagere school uit de jaren vijftig. Welke dingen herken jij allemaal?

Straffen in de jaren ‘50

“Wie zijn billen brandt, moest op de blaren zitten,” wie kent dit spreekwoord van vroeger niet. Wie iets verkeerds doet, moet ook de gevolgen daarvan dragen. Wanneer je op de lagere school zat in de jaren ‘50, kon je dit zeker beamen. Als je ondeugend was geweest, moest je in de hoek staan, werd je op de gang gezet, kreeg je een tik van een liniaal, moest je nablijven of strafregels schrijven. “Toe maar Jan, honderd keer…”

De onderwijzer voor in de klas

Tegenwoordig loopt de juf of meester door de klas. Een vaste plek is er wel, maar er wordt niet veel gebruik van gemaakt. Vroeger was dit wel anders en zat de onderwijzer(es) aan een houten tafel voorin de klas. Vaak zat de onderwijzer(es) op een houten verhoging, zodat de klas goed overzien kon worden.

Roken in de klas

Dat de tijden nogal veranderd zijn ten opzichte van je jeugd is wel duidelijk. Sterker nog, bepaalde dingen die vroeger heel normaal waren, zijn nu door de wet verboden. Roken in de klas is daar een typisch voorbeeld van. Zo was de kans groot dat jouw onderwijzer ook regelmatig een pijp of sigaret rookte in de klas.

De oude, houten planken op de grond

Kan jij je die oude, houten vloer nog herinneren? Tussen deze planken zaten vaak best grote spleten. Vervelend, want regelmatig viel er wel eens wat tussen. Een potlood was niet zo erg, maar toen je waardevolle kettinkje ertussen viel, moest je wel wat tranen laten. Ondanks dat de planken erg oud waren, kreeg je ze niet in beweging.

Het schrijven met de kroontjespen

De kroontjespen was een regelrechte ramp voor alle linkshandigen. Je kon onmogelijk voorkomen dat je de inkt met je eigen hand weer uitveegde. Zelfs voor rechtshandigen was het schrijven met een kroontjespen een moeilijke opgave. De kans dat je knoeide was bijna 100%. Als je mazzel had, schreef je op vloeipapier. Op dit papier droogden de letters net wat sneller dan op normaal papier.

Je schoolrapport

Vroeger liet je schoolrapport aan duidelijkheid niets te wensen over. Elk vak werd met keiharde cijfers beoordeeld. Ook was er ruimte voor een korte tekst, waar je moeder kon lezen dat je moeite had om de aandacht bij de les te houden. Toch liet je elke keer trots aan iedereen je rapport zien. Van je oma kreeg je dan een kwartje en van je oom een dubbeltje. Hop, in de spaarpot!

De typische indeling van een klaslokaal

In de jaren ‘50 was het klaslokaal gevuld met houten banken en stoelen, met z’n tweeën naast elkaar. In de hoek van het lokaal stond een kachel en voorin stond altijd het iconische telraam. Oh, en kan jij je het leesplankje nog herinneren? Dit plankje was bedoeld om je te leren lezen. Het had een kleine richel, waarop je de letters kon neerleggen die bij de afbeelding hoorden. ‘Raam – roos – neef’ was de eerste opdracht. Dit werd later vervangen door ‘Aap-noot-mies’. Tot slot willen we je nog even meenemen aan de schoolplaten aan de wand. Wanneer je meester ze voor het schoolbord naar beneden rolde, wist je hoe laat het was. Waar lag Groningen ook alweer?

De grote klassen

De ideale klas bestaat uit twaalf leerlingen, blijkt uit onderzoek. Hoe meer individuele aandacht, hoe beter. In de jaren ‘50 was hier geen sprake van. Soms had je wel vijftig klasgenootjes. Er werd daarom alleen maar klassikaal gewerkt. Weet jij nog hoe groot jouw klas was?

De schoolarts én de schooltandarts

De schoolarts- en schooltandarts zijn twee dingen die ook al jaren niet meer bestaan. Gelukkig maar, want hier keek je als kind in de jaren ‘50 enorm tegenop. En dat is nog zachtjes uitgedrukt. Vooral aan de schooltandarts (link 2) hebben de meeste mensen nare herinneringen. Een of twee keer per jaar parkeerde het busje van de tandarts op het schoolplein en dan was de hele school de pineut…

Schoolmelk

Schoolmelk! Wie is er niet groot mee geworden? Wanneer je in de jaren ‘50 op school zat, herinner je je de campagne van Campina en de verhalen Joris Driepinter vast nog wel. Van de vieze lauwe flesjes melk tot de zilverpapiercapsules: we nemen je graag mee terug in de tijd met deze vijf nostalgische herinneringen aan schoolmelk.

SchoolBANK redactie avatar

SchoolBANK redactie

Meer artikelen van SchoolBANK redactie

Reacties 10+
age roskam avatar
age roskam

2021 M12 7 12:28:46

Klas 5 en 6 hervormde school in Idskenhuizen, meester Tanja. Twee jaar met heel veel projecten, groepswerk, maquettes, wandschilderingen. Ondanks al deze activiteiten hadden we in klas 6 de reken- en taalboekjes voor het 8e leerjaar uit. Topografie en jaartallen waren in het algemeen geen probleem. Regelmatig werd een laatste kwartier van de ochtend gebruikt voor kaartjagen: een wedstrijdvorm voor aardrijkskunde en geschiedenis.

age roskam avatar
age roskam

2021 M12 7 12:21:29

In klas 4 bij meester Teunissen moesten we voor straf voor het bord gaan staan, rug naar de klas. Toen ik daar een keertje stond en achterom keek, werd ik door een klasgenoot verraden en moest een tijdje in de verste hoek staan.
Op deze hervormde school in Idskenhuizen begonnen we de dag met gebed, eind van de ochtend opnieuw gebed en ’s middags hetzelfde ritueel. Meester Teunissen was gehandicapt en bleef in de middagpauze op school en totaal geen haast. Wie tijdens het gebed de ogen open had, moest “nabidden”. 5 minuten, duurt erg lang. Ik keek dan stiekem toch even rond. Werd meteen gesignaleerd en ik kreeg een nieuwe kans: 10 minuten ogen dicht.

Marijke Geston-Havinga avatar
Marijke Geston-Havinga

2021 M12 4 23:48:17

Ja, inderdaad, die vieze louwe melk met een dik papieren rietje met houtvezels erin die slap werd aan de bovenkant. In de winter was het ijskoud en soms een beetje bevroren, best om te drinken maar helaas zette de juf ze bij de kachel onder groot protest.
Zal wel eind 1940 zijn geweest op de kleuterschool, of eerste klas Ten Kateschool met juffrouw Wolf.

Klaas Deuzeman avatar
Klaas Deuzeman

2021 M11 25 15:23:04

nA MIJN 50JARIG HUWELIJK HEB IK MIJN VRIENDINNETJE VAN DE vAN dEVENTER WEER GEVONDEN EN WE HEBBEN NU REEDS EEN 6,5 JARIGE lat RELATIE. hEEL LEUK EN NOG GOED OOK.

J.G.M. Wiggers avatar
J.G.M. Wiggers

2021 M11 24 23:53:02

Erg herkenbaar..alleen de straffen vielen voor mij wel wat anders uit..zowel op de kleuterschool als ook op de lagere school werd ik door een kloosterzuster ontzettend afgeslagen en op de lagere school werd ik letterlijk in elkaar geschopt door de hoofdonderwijzer! Geen goede herinneringen. Maar enfin..het leed is geleden en ik ben er wel groot om geworden:),

jacques justus avatar
jacques justus

2021 M11 23 10:27:50

mooie herinneringen aan de 2e Daltonschool in Amsterdam (tegenover Hilton)

Henk van Stipriaan avatar
Henk van Stipriaan

2021 M11 21 15:22:55

In het schooljaar 1954/1955, 6 jaar, zat ik in de eerste klas van de Hilversumse Schoolvereniging (HSV). Omdat ik zes kilometer verderop woonde, ging ik met de vroege bus naar school. Soms was ik er al om acht uur en dan kwam ik wel eens tegelijkertijd aan met de melkboer die de kratten met schoolmelk in de diverse klassen afleverde. Gedurende de winter zette hij zo’n krat bij de centrale verwarming, zodat de kou er een beetje vanaf ging. Nu drinken Indo’s zoals ik in het algemeen geen melk, maar lauwe melk?….Kan het erger? Gelukkig merkte mijn juf mevrouw Schippers dat ik tijdens de consumptie kokhalsneigingen moest onderdrukken, zodat ik mijn flesje melk vrij spoedig bij haar in kon leveren. Wat ik me overigens kan herinneren is dat je de letters in de gestanste zilverkleurige doppen met je duim glad kon drukken. Verder moesten we de doppen inleveren omdat ze geld opbrachten ten einde de hongerige kindertjes in Afrika van levensmiddelen te voorzien. Vermoedelijk was dat een fabeltje, maar wie weet hier meer van? Henk van Stipriaan

Netty van Beek van Bloppoel avatar
Netty van Beek van Bloppoel

2021 M11 21 10:42:01

Ben linkshandig geboren….Maar werd gedwongen om rechtshandig te worden. Inderdaad ook door inkpotjes op school. Vanaf 1959 of zo kwamen er andere pennen. Maar ik mocht niet linkshandig zijn. Heeft jaren geduurd voor ik er aan gewend was. Kreeg tik om mijn hand met een liniaal. Ook van mijn moeder….

Nicolaas Hoogenboom avatar
Nicolaas Hoogenboom

2021 M11 21 10:35:43

Started school in Zuilen in 1951 – kindy and 1st class. Then, because of over-crowding a “noot school” was built and my sister and I were transferred to a freshly built and nice smelling wooden school with gas heating, in the Princess Margriet St. Then, with more “baby boomers” we were moved again to another noot school at the end of the Prins Bernhard Laan. In those days, the district was meadows with cows and “slooten”. There was no gymnasium or recreation areas and we had to walk the whole way from the Cornelis Dirk zn Straat. In the winter we had to melt the milk on the heaters first and we used empty bottles to grow tulip and hyacinth bulbs on the window sills. I still have some exercise books labelled Gemeente Utrecht because Zuilen had been incorporated into Utrecht. After 4th class we moved to Australia with thousands of other “Dutchies” looking for a new life after the war.

?