Tandzorg: de tandarts in de jaren 50

2021 M04 13

|

4 minuten leestijd

Tandzorg: de tandarts in de jaren 50. Uitgelichte afbeelding

Als ik op tv jongere mensen zie, zangers. acteurs, presentators, jonge mensen in het algemeen, dan kan ik zo jaloers zijn op hun prachtige gebitten…Mijn gebit is een ‘echt jaren-50 gebit’ volgens mijn tandarts, die het kan weten, want zelf is hij ook niet de jongste meer.

Mijn gebit is een ravage, in iedere kies zit een donkergrijze vulling, ik ben al een aantal kiezen kwijt, andere hebben een wortelkanaalbehandeling ondergaan. Fraai is het niet allemaal. Wat ook niet helpt: ik heb ooit een brommerongeluk gehad toen ik op weg was naar een examenfeestje (remmen zonder gas terug te nemen, zodat ik over het stuur werd gelanceerd, en op mijn voortanden terecht kwam). Sindsdien heb ik 2 ‘neppe’ voortanden, waar in de jaren ook weer de nodige ongelukjes mee gebeurd zijn. Om kort te zijn: een konijn is er niets bij…

Jaloers dus, op mensen die het gebitstechnisch beter getroffen hebben.

Hoe was de tandzorg in de jaren ‘50?

Wij gingen 2x per jaar met het hele gezin, exclusief mijn vader (hij had zijn hele gebit laten trekken en ging door het leven met een kunstgebit) naar de tandarts. Dat was verplicht. Maar goed ook, anders zouden we helemaal niet gaan. Onze tandarts was een grote man, met grote handen en weinig geduld. De boor was in die tijd een traag draaiend ding dat gloeiend heet werd. Het boren duurde eindeloos, je tong leidde een heel eigen leven in je mond, zodat ie herhaaldelijk in aanraking kwam met de hete boor. Daar mocht je van de tandarts niet over zeuren, het hoorde erbij.

In mijn mond groeiden twee hoektanden waarvoor geen ruimte was in mijn kaak. Ze kwamen voor de andere tanden te staan, als een soort draculatanden. Tegenwoordig zou je een beugel krijgen, toen niet. De tandarts wrikte ze er zonder pardon uit, ik heb die tanden nog altijd in een doosje bewaard: grote tanden met lange wortels. Mijn bovenkaak werd er niet mooier van, wel smaller.

We poetsten wel onze tanden, ‘s avonds, maar op een verkeerde manier, heel stevig, horizontaal, poetsinstructie bestond toen nog niet.

De schooltandarts

In de jaren 70 was ik juf op een lagere school, daar verscheen de schooltandarts. De kinderen kregen eerst een poetsinstructie in de klas, daar leerde ik dat ik al mijn hele leven verkeerd poetste. Fluorhoudende tandpasta werd erg gepromoot. De kinderen kregen proeftubetjes mee naar huis en soms ook een tandenborstel. Daarna kwam de tandartsbus het plein op rijden.

Daar waren niet alle kinderen blij mee. En dan druk ik me nog voorzichtig uit. Ik had een meisje in de klas met ‘wolf’ in haar tanden, haar mond stond vol kleine bruine tandjes. Dat was nog haar melkgebit, dus er was nog hoop voor haar. Maar ze was zo bang voor de tandarts:ik zag haar rondjes om de bus rennen met de tandarts achter haar aan. Dat was een extreem geval.

In die tijd hadden kinderen ook nog niet zulke mooie tanden, baby’s werden vaak letterlijk zoetgehouden met een flesje limonade met een speen erop. Dat was natuurlijk niet best voor het gebit. Maar vanaf die tijd kwam er meer aandacht voor het gebit. Je zag steeds meer kinderen met een beugel, soms een grote ‘buitenboordbeugel’. Dat was letterlijk even doorbijten maar dan had je ook wat: een jaloersmakend mooi gebit!

Heb jij herinneringen aan de schooltandarts?
Bekijk ook

Bekijk ook: 10 jeugdboeken waar je vroeger geen genoeg van kon krijgen in Toen&Nu.

Jeugdboeken

 

 

 

SchoolBANK redacteur Marianne avatar

SchoolBANK redacteur Marianne

Marianne Wintermans-Koster (1950). Houdt van dieren, lezen, koken, gras maaien en… schrijven. Organiseert graag vegetarische etentjes voor familie, vrienden en bekenden. In augustus 2020 geeft uitgeverij Boekscout haar eerste boek Weg van huis uit. Heeft er al heel wat levensjaren op zitten maar haar geheugen is (nog) prima. Gaat zo maandelijks mogelijk uit haar geheugen putten voor een verhaaltje ‘uit de oude doos’. Wenst de lezers veel herkenning en/of verwondering bij het lezen van haar blogs.

Meer artikelen van SchoolBANK redacteur Marianne

Reacties 9
Ronald Lucke avatar
Ronald Lucke

2021 M04 25 14:39:39

De schooltandarts had in die tijd een zeer slechte reputatie. het waren beulen waarom dat zou ik graag willen weten. Ikzelf werd nooit opgeroepen, en je je gaat niet zeggen ik ben nog niet geweest, is dat laf? Maar later bleek dat mijn voortanden slecht waren “wolf”, door de GGD werd dit bestempelt als nalatigheid van de schooltandarts! Overigens waren er mede klassegenoten, waarvan een van de ouders bij de gemeente werkte, en die “mochten” niet naar de schooltandarts!

M-W Kruijt avatar
M-W Kruijt

2021 M04 21 16:13:24

Ik heb dezelfde ervaringen. Wij in Haarlem hadden geen tandartsbus, maar wij moesten naar de beruchte praktijk in de Hunzestraat. Iedere keer een ware martelgang. De assistenten waren ook heel “aardig”. Schreeuwen en bleren tegen alle bange kinderen. En dan die tandartsen he? Nooit meer vergeten, de heer ‘slager” Sakkers. Zodra je bibberend in de stoel zat was zijn eerste opmerking altijd: “Smoel open!”
Twee jaar geleden moest ik voor een intake gesprek voor gebitsimplantatie, jawel, naar de Hunzestraat in Haarlem. Alsof ik ineens zo’n 60 jaar terug in de tijd ging. Ik kwam in de kleedkamer in gesprek met een mevrouw, die een beetje gespannen was en hoe kwam dat? Zij had hetzelfde meegemaakt als ik en vele anderen. Op een geven moment ging zij naar buiten, omdat zij het binnen niet meer kon uithouden. Zegt genoeg, dunk mij.

Vreselijk, hier heb ik mijn angst voor de tandarts aan overgehouden. De tandarts kwam met zijn hele hebben en houden op school in de kamer van de bovenmeester. Een voor een moesten we dan langs. Nooit kiespijn, alleen in de week na het bezoek aan de tandarts verhipte je van de pijn. Niet erg netjes, maar bij ons heette hij ‘de smoelensmid’.

Helma Beijer avatar
Helma Beijer

2021 M04 21 08:36:28

Op de basisschool moesten we altijd met zijn allen naar een klaslokaal beneden wanneer de tandarts kwam en op de gang in een lange rij gaan staan wachten. Ik ging altijd achteraan staan. Stom denk ik nu… De een na de ander kwam huilend naar buiten. Ik werd steeds banger. Ik heb een keer een klap in mijn gezicht gehad omdat ik mijn mond niet wijd genoeg open deed. De tandarts heette Meulemans, maar wij noemden hem Beulemans!

M-W Kruijt avatar
M-W Kruijt

2021 M04 21 16:14:30

Wij in Haarlem hadden ene “slager”Sakkers.

Agnes Schumacher Ramekers avatar
Agnes Schumacher Ramekers

2021 M04 20 19:53:52

De ‘bus’ voor de school was een drama. De tandarts assistente (of wie dat ook regelde) klas voor klas afgaan totdat jouw klas aan de beurt was, afschuwelijk ik voel de spanning nog! En dan boren zonder verdoving en dan zonder de techniek van nu 😖
Wat mij erg bevreemd is dat ze in die tijd bijna al mijn kiezen hebben gevuld en de rest van mijn leven heb ik nooit meer gaatjes gehad. Ik kan het alleen maar verklaren dat ze tandartsen in opleiding lieten ‘oefenen’ gaatje of niet..
En de beugels in die tijd was ook een aanfluiting mijn echtgenoot heeft jaren een beugel gehad en nog steeds scheve tanden. Daartegenover vind ik die verblindend witte gebitten erg overdreven en aanstellerig, het contrast met vroeger is enorm..

Peter van Leeuwen avatar
Peter van Leeuwen

2021 M04 20 19:13:58

De schooltandarts kan ik me nog steeds herinneren :vastgebonden in de stoel, omdat de tandarts bang was voor een schop in zijn noten en het boren en trekken van tanden en kiezen zonder verdoving

J.F.C. Schoenmakers avatar
J.F.C. Schoenmakers

2021 M04 20 18:42:43

Schooltandarts verschrikkelijk, zal rond 1969 zijn geweest, voor de school in een truck, drama en een fobie aan over gehouden. Onlangs complete gebitsrevisie laten uitvoeren over tijdsbestek van 3 jaar. Mede door de slechte tandzorg van toen

Cor Timmermans avatar
Cor Timmermans

2021 M04 24 17:28:57

Bij ons kwam in de vijftiger jaren de tandarts ook op school met zijn assistente, maar dan in onze eigen klas. Iedereen kreeg een grote kaart met zijn naam en een afbeelding van zijn gebit, zodat de eerdere behandelingen daarop te lezen stonden. In de klas werd ieder’s mond gecontroleerd en bij geconstateerde gaatjes ging je in een rij mee achter de assistente aan naar de praktijk van de tandarts vlakbij de school. Daar werden we één voor één behandeld door de tandarts. Deze had ook weinig geduld en kon ook vloeken ondanks dat wij op een Christelijke school zaten. Na het verlaten van de lagere school kreeg je van de tandarts een saneringskaart mee en bezocht je de tandarts voortaan 2 maal per jaar in je eigen tijd voor controle.

?