Wassen in een tobbe, maandag wasdag, weet jij het nog?

7 maart 2022

|

5 minuten leestijd

Wassen in een tobbe, maandag wasdag, weet jij het nog?. Uitgelichte afbeelding

Kleine wasjes, grote wasjes… Aan het begin van vorige eeuw was ‘maandag wasdag’ vaste prik. Dit was een zwarte huishoudelijke klus waar je vaak wel een dag aan kwijt was. Welgestelde families lieten dit dan ook doen door een dienstmeid. In een tobbe werd de was gedaan. Maar ook jij mocht regelmatig in de tobbe om even te badderen. Kan jij maandag wasdag nog herinneren? Nostalgische herinneringen!  

Maandag wasdag 

Vroeger – voor en tijdens de oorlog – was de was doen ontzettend hard werken. ‘Even’ een wasje doen, bestond vorige eeuw nog niet. De grote klus was dan ook niet zonder gevaar – vaak moest je sjouwen met kokend water (levensgevaarlijk!) en gebruikte je veel chemische middelen die erg konden irriteren. Dan nog te beginnen over de wringer. Als je even niet oplette, kwam je er zo met je vingers tussen. 

Wassen in oorlogstijd 

In de jaren ‘50 begon de wasdag zelfs al op zondagavond! Dat moest wel, want anders redde je het simpelweg gewoon niet in één dag. Je vulde een tobbe met wat zout, waspoeder en stijfsel. Je legde hierin de kleding, vaak begon je met de witte was. Daarna werd de tobbe afgedekt voor de nacht, zodat het lekker warm bleef. Zo kon de was ‘schoonbroeien’. 

Op maandag begon je echt aan de was. Alle vrouwen kwamen naar buiten en zetten de tobbes op straat. Er reden dan ‘heetwaterstokers’ rond, die af en aan reden om het water rond te brengen. Omdat de was de hele nacht had staan weken, werd er wat nieuw sop bij gegooid. Met een klopper werd het zeeppoeder opgeklopt, waardoor het flink ging schuimen. Daarna was het tijd om te schrobben. De kledingstukken werden één voor één goed onder handen genomen. Er werd net zo lang geborsteld tot alle vlekken verdwenen waren. Dan was het tijd voor spoelen. Naast de tobbes stonden vaak verschillende emmers of teilen met wat spoelwater. Je spoelde de kleding net zo lang tot er geen zeep meer uit de was kwam. Tot slot was het dan nog tijd om de kleding te drogen. Dit werd meestal gehangen op grote, houten hekken. Deze stonden vroeger gewoon op straat en bleven de hele nacht staan. Als als het regende of het vies weer werd, moest je de was binnen hangen. Dan was er geen plaats om door het huis te lopen. En dan de volgende dag, moest je alles nog strijken. Bekijk hier een video hoe het er ongeveer aan toeging:  https://www.youtube.com/watch?v=QDkTeO29Gng&t=19s

Badderen in de tobbe 

Die tobbe was ook ergens anders goed voor: badderen. Dit was voor ieder kind altijd een feestje. Ook dit vergde wat nodige inspanning. Met ketels water, die van het vuur kwamen, werd de tobbe langzaam gevuld. Je werd vervolgens ingezeept door je moeder en afgedroogd door je vader. Daarna mocht je broertje of zusje erin. In een schone pyjama mochten jullie nog even opblijven. Kan jij het je nog herinneren? 

Elektrische hulpmiddelen maken het wassen een stuk makkelijker 

Terug naar de tobbe. Gelukkig komen er na de oorlog al snel elektrische hulpmiddelen op de markt – huishoudelijke apparaten zijn dan enorm in opkomst! Zo zie je steeds meer wasserettes waar je zelf de was kunt doen. Ook wasserijen, waar de was voor je gedaan wordt, zijn halverwege de jaren ‘50 enorm in opkomst. Ondanks deze hulpmiddelen, bleef de was doen een grote klus. Zo maakte je gebruik van een elektrische wringer, een centrifuge en een losse wastrommel. In de zomer kon je gelukkig gebruik maken van ‘de kracht van de zon’. Maar in de winter was dit helaas niet het geval. In het drogen van je was zat ook zeeën van tijd. 

Vanaf de jaren ‘60 zie je de eerste (semi) automatische wasmachines voor in huis. En vanaf dat moment wordt dit huishoudelijke product onmisbaar. Kan jij het je nog voorstellen, zonder wasmachine? En heb jij (of je moeder) vroeger ook de was gedaan in een tobbe? We horen het graag in de reacties!

SchoolBANK redacteur Ilse avatar

SchoolBANK redacteur Ilse

Ilse is één van onze redacteuren. Vol enthousiasme schrijft zij alle nostalgische artikelen waarin zij terugkijkt naar haar jeugd en alles wat ze daarin heeft meegemaakt. Ook werkt Ilse als eventmanager en schrijft ze voor onder andere Startpagina.nl.

Meer artikelen van SchoolBANK redacteur Ilse

Reacties 10+
jan koeman avatar
jan koeman

15 maart 2022 3:18:01 PM

Jan koeman; Dit kunt u zien in het museum van de twintigste eeuw in Hoorn. Ook in het buitenmuseum in Enkhuizen !

marja van klaveren avatar
marja van klaveren

15 maart 2022 12:55:11 PM

Wasdag,de zware teil werd op het gasfornuis gezet en dan werd de was gekookt,en met de lakens nadat die droog waren werden ze getrokken dan gesprinkeld met water en gestreken,en netjes gevouwen in de kast gelegd

Johan van der Velden avatar
Johan van der Velden

15 maart 2022 4:32:36 PM

Ik dacht dat het zo ging, de waskit werd op het gas gezet en zodra het water op temperatuur was gekomen werd het wasgoed erbij gedaan. Na verloop van tijd was de was schoon en kon het wasgoed op veranda aan de lijn gehangen worden. Kinderen gingen, volgens mij op zaterdagmiddag laat, in de wasteil. Ik meen dat hiervoor ook de waskit op het gas werd gezet om het op temperatuur te brengen en vervolgens overgegoten in de teil. Als je wat ouder was geworden ging je naar één van de badhuizen in de buurt.

Johan van der Velden avatar
Johan van der Velden

15 maart 2022 4:35:57 PM

PS
De waskit en de teil waren allebei van zink ! Een wastobbe was, dacht ik, meer voor professioneel gebruik !

Corne Broekhof avatar
Corne Broekhof

11 maart 2022 3:35:49 PM

Een huis zonder douche…voor het weekend wassen in een zinken teil….

mariel lavrijsen avatar
mariel lavrijsen

11 maart 2022 1:23:41 PM

Wat een leuke herinneringen!
Eens was ik in ’n museum waarin stap voor stap met miniatuur wasspullen van vroeger (mangel, wasbord, een teil enz.) werd uitgebeeld, hoe men vroeger waste.
Boven dit alles hing een bord, waarop stap voo0r stap werd beschreven hoe men de was deed en wat er allemaal voor nodig was.
Hieronder stond een zin, die ik heel leuk vond en mij hielp als ik geen zin in ’t huishouden had, maar ’t toch moest doen;
“Hang dit boven uw wasmachine en klaag NOOIT meer!!

?