Heitje Karweitje: welke klusjes deed jij?

2021 M03 24

|

6 minuten leestijd

Heitje Karweitje: welke klusjes deed jij?. Uitgelichte afbeelding

Heeft u een heitje voor een karweitje? Grasmaaien, auto’s wassen, hond uitlaten, de kattenbak schoonmaken, het konijnenhok leegmaken, de schuur opruimen, planten water geven of een kleine boodschap doen, wat we toch allemaal deden voor een kwartje…

En waar kon je dat geld dan het beste uitgeven? Bij de bakker aan snoepgoed natuurlijk! Samen op straat sloeg de verveling weleens toe. Wat zullen we nu weer gaan doen? We belden bij verscheidende buren aan. Eerst bij degenen die je kende, die zeiden het snelste ja, misschien ook wel een beetje uit de verplichting omdat ze je kenden. Daarna bij huizen waarvan je dacht dat daar wel aardige mensen woonden. Huizen met een hond waren mijn favoriet, maar plantjes water geven vond ik ook heel leuk dus de meeste tuinen werden ook benaderd voor acquisitie. Heeft u een Heitje voor een Karweitje? Zeiden we dan in koor.

Waar komt de uitdrukking een heitje voor een karweitje vandaan?

‘Een heitje voor een karweitje’ was het motto waaronder padvinders een karweitje kwamen doen. Het Jiddische woord hei betekent ‘vijf’; het gaat terug op de vijfde letter van het Hebreeuwse alfabet, hee, die ‘vijf’ als getalswaarde heeft. Het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN) vermeldt dat heitje oorspronkelijk een Bargoens woord is. Het is een verkorting van heitbas (‘vijf stuivers’). Een heitje was dus een kwartje. ‘Een heitje voor een  karweitje’ was oorspronkelijk een slagzin voor een actie in de jaren vijftig waarbij padvinders allerlei klusjes deden om geld in te zamelen. Dankzij deze slagzin raakte heitje algemeen bekend. Van Dale (2005) vermeldt nog een ander Bargoens woord waar heitje in zit: heitjespiejijzer. Het tweede deel gaat terug op tiejijs (‘portefeuille’, ‘brandkast’, ‘tas’). Het betekent ‘kwartjesvinder’, ‘kleine scharrelaar’, ‘klaploper’, ‘uitvreter’. Bron: Onzetaal.nl

Een beetje brutaal zijn, leverde soms goudgeld op.

Je moest de klant soms een beetje helpen. Heeft u dan geen hulp nodig bij het onkruid wieden? Zullen we de hond anders even uitlaten? Nou die auto ziet er best stoffig uit. Beetje brutaal zijn, leverde soms goudgeld op. Soms kregen we ook de rotklusjes. Die betaalden wel goed, maar een hele garage uitruimen vonden we echt niks aan. De meeste mensen gaven altijd wel wat meer dan een kwartje (25,- Cent).

En wat gingen we doen met gemaakte omzet? Juist! Naar de bakker! Daar kon je jezelf rijk rekenen met 1,50 gulden. Wij hadden zo’n echte authentieke bakkerij met van die grote snoeppotten op een rij. Daar mocht je, als je aan de beurt was, langslopen en aanwijzen wat je wilde.

snoep

Weet jij nog wat je dan het liefste wilde hebben? Hier mijn snoepkeuze uit de jaren 90 op een rij:

1 – Dextrose Lolly’s: Die roze-witte lolly’s die zo verkruimelden in je mond? Echt zo zoet, maar zo lekker!

2 – Chocolade sigaretten Je kan het je haast niet voorstellen, maar chocolade sigaretten waren echt een ding. De chocola was niet zo lekker en het papier werd op een gegeven moment sompig, maar hoe cool was het om deze choco-stickjes met je vrienden te delen?

3 – Snoep horloge: Hoe laat is het? Bijna je kiezen stukbijten op deze harde armbanden vol suiker. Ook handig in de klas, waar je stiekem van kon snoepen tijdens de les.

4 – Fireball Jawbreakers Het woord Fireball was niet overdreven! Die dingen werden heel heet in je mond. Het was de uitdaging om ze zo lang mogelijk in je mond te houden. iedereen ging natuurlijk voor de rode: On fire!!

5 – Schuimblok De rare substantie die het werd als je daarop sabbelde, en het geluid wat het maakte als je er een stukje af beet. Knak!

6 – Zure fruit ufo’s Pastelgekleurde rondjes in de vorm van een ufo met zuur poeder erin. Dat smaakte dus echt naar niks, maar toch koos je daar er altijd wel een paar van.

7 – Tumtum-etjes Die doosjes met kleine snoepjes waren ideaal voor in de klas. Je deed er lang mee, en zo’n klein snoepje zag niemand in je mond. Het maakte wel herrie als je er een probeerde te pakken.

8 – Lange Jan Langwerpige platte zoete staafjes in een vrolijke verpakking in allerlei fruitsmaken.

9 – LikBits mini lolly’s De bakker verkocht de kleine lolly’s in verschillende kleuren, voor echt maar 5 cent. Daar kon je dus veel van kopen voor weinig. Het waren wel erg kleine lolly’s dus ze waren snel op.

10 – Snoepfluitje Snoep en een fluitje, wat wilde je nog meer? Wel lastig om alles uit dat fluitje te krijgen. Het werd uiteindelijk toch altijd een plakkerige aangelegenheid,  maar we hadden weer wat te doen.

 

Wat deed jij met het geld dat je verdiende met heitje voor karweitje?

Kocht je er snoep van of spaarde je het geld op? We zijn benieuwd! Laat jouw reactie achter in de reacties of lees meer verhalen op Toen&Nu.

SchoolBANK redacteur Nicole avatar

SchoolBANK redacteur Nicole

Nicole (1986) is geboren en getogen in Muiderberg. Na ruim 10 jaar in Amsterdam te wonen heeft Nicole haar stadse bestaan gedeeltelijk verruild voor het prachtige Spaanse eiland Ibiza. Sinds 2017 reist zij voor werk heen en weer naar het Mediterrane. Nicole is een persoon met vele talenten op breed werkgebied. Haar hart ligt bij theater -en muziekperformances: Als theatermaker met haar eigen geschreven voorstelling, koorzanger en actrice leidde zij een druk bestaan. Ze wilde graag een HBO studie afronden en in 2012 ontving zij haar Bachelor Management in de autobranche aan de IVA Driebergen. Haar passie voor sport, muziek en theater bleven bestaan. Via een bevriende yogadocent rolde Nicole in de sportwereld en startte naast haar theaterwerkzaamheden haar eigen yogaschool in Muiden. Na vele jaren ervaringen opdoen in de yogasector en evenementen, zowel in Nederland als in het buitenland, heeft zij de grote stap gezet om een grote yogastudio -en evenementenlocatie Sthira Yoga in Amsterdam op te zetten. Helaas heeft zij deze studio moeten sluiten vanwege het aantreden van de Corona crisis. Zij houdt zich momenteel bezig met de opstart van haar nieuwe bedrijf: Sthira Ceremonies, waarbij zij ceremonies voor bruiloften, groepen en gatherings organiseert. Daarnaast is Nicole bezig met het schrijven van een kinderboek en een online muziektheater-voorstelling. Zij denkt altijd veel plezier terug op haar kindertijd en het kost geen moeite om hier inspiratie uit te onttrekken voor deze blogs. Zij houdt van wandelen met de hond, nieuwe dingen ontdekken, paardrijden, Pentjak Silat(gevechtskunst), muziek maken, schrijven en elke dag iets nieuws proberen.

Meer artikelen van SchoolBANK redacteur Nicole

Reacties 5
Rob Twiest avatar
Rob Twiest

2021 M04 8 12:02:51

Van alles wat. In de tuin helpen, schoonmaken, boodschappen doen en een keer koper poetsen.

Dan Kersten avatar
Dan Kersten

2021 M04 5 10:00:09

Auto’s wassen…..met veel spetter plezier. De straat stond blank, haha…. Hadden de andere kinderen ook een speel pleziertje!
@Hans Velleman…. ja, die uitdrukking van/over de Gruyter komt mij inderdaad bekend voor! Spaarde het geld voor de vakantie.
Mooie tijd.

Greta Stip avatar
Greta Stip

2021 M03 31 17:08:21

Voor een heitje deed ik een karweitje voor de padvinderij waar ik destijds lid van was. Heb veel karweitjes gedaan dus ook veel heitjes ontvangen en natuurlijk afgedragen. Was er zelfs trots op. Ben jarenlang lid geweest van de padvinderij, begonnen bij de kabouters overgesprongen naar de junioren en daarna naar de senioren. Heb dus behoorlijk wat heitjes ontvangen en afgedragen. Heel leuke tijd gehad!!

annette annemieke chaudron avatar
annette annemieke chaudron

2021 M03 31 12:42:46

ik deed heitj voor een karweitje voor de padvinderij dus niets geen snoep kopen haalde altijjd het meeste geld op waardoor ik altjd wel een prijs won

Hans Velleman avatar
Hans Velleman

2021 M03 30 22:47:28

Ik was geen “platkakker”, dus poetste schoenen van mijn vader voor het P de Gruyter ( In Brabant genoemd als “Piet de dief) het “Snoepje van de week” voor 10 cent

?